Cayma ve fesih, bir sözleşmenin taraflardan birinin iradesiyle sona erdirilmesini sağlayan, ancak hukuki niteliği ve sonuçları farklı olan iki kavramdır. Cayma hakkı, genellikle belirli sözleşme türlerinde (özellikle tüketici sözleşmelerinde) tanınan ve kullanıldığında sözleşmeyi baştan itibaren geçersiz kılan bir haktır. Fesih ise, sürekli borç ilişkilerinde (kira, hizmet gibi) sözleşmeyi ileriye dönük olarak sona erdirir. Bu ayrım, hangi hakların doğacağını belirler.
Cayma Hakkı
Cayma hakkı, özellikle mesafeli satış (internetten alışveriş) ve kapıdan satış gibi tüketici işlemlerinde, tüketiciye belirli bir süre içinde gerekçe göstermeksizin sözleşmeden dönme imkânı tanır. Cayma hakkının kullanılması, sözleşmeyi baştan itibaren ortadan kaldırır ve taraflar aldıklarını iade eder. Bu sürenin kaçırılması, cayma hakkının kaybına yol açar.
Fesih
Fesih, kira, hizmet, abonelik gibi sürekli edimli sözleşmelerde, sözleşmeyi ileriye dönük olarak (geçmişe etkili olmadan) sona erdirir. Fesih; sözleşmede kararlaştırılan sürenin dolmasıyla, taraflardan birinin haklı bir sebebe dayanarak feshiyle veya karşılıklı anlaşmayla gerçekleşebilir. Haksız fesih, karşı tarafın tazminat talebine yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
İnternetten aldığım üründen vazgeçebilir miyim?
Mesafeli satışlarda (internet alışverişi), tüketici kural olarak belirli bir süre içinde gerekçe göstermeksizin cayma hakkını kullanabilir. Bazı ürün ve hizmet türleri (kişiye özel üretilenler gibi) bu hakkın istisnasıdır. Ürünün ve satışın niteliği bu değerlendirmede önemlidir.
Cayma hakkımı kullanınca ne olur?
Cayma hakkının kullanılmasıyla sözleşme baştan itibaren ortadan kalkar; ürün satıcıya iade edilir, ödenen bedel tüketiciye geri verilir. Süreç, kanunda öngörülen usule uygun yürütülmelidir.
Sürekli bir sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir miyim?
Sözleşmede öngörülmüş bir fesih hakkı veya haklı bir sebep (karşı tarafın ihlali gibi) varsa fesih mümkündür. Haksız veya sebepsiz fesih, karşı tarafın tazminat talep etmesine yol açabilir. Bu yüzden fesih öncesi durumun değerlendirilmesi önemlidir.
Cayma ile iade talebi aynı şey mi?
Hayır. Cayma, bir hak olarak sözleşmeyi ortadan kaldırırken; ayıplı mal/hizmet nedeniyle iade talebi farklı bir hukuki temele (ayıp hükümleri) dayanır. Her ikisi de tüketiciyi koruyan ama farklı işleyen mekanizmalardır. Tüketici hukuku →
Cayma veya fesih hakkınızı değerlendirmek için arayın.