Fazla mesai, kanunda belirlenen haftalık çalışma süresinin (kural olarak 45 saat) üzerinde yapılan çalışmadır ve karşılığında zamlı ücret ödenmesi gerekir. Fazla çalışma yapan işçi, normal saat ücretinin belirli bir oranda artırılmış tutarını (fazla mesai ücreti) talep edebilir. Bu hak, işçinin en sık gözden kaçan alacaklarından biridir; çünkü çoğu zaman kayıt altına alınmaz.
Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar için, her fazla saat, normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir. Yani fazla mesai ücreti, normal saat ücretinin 1,5 katıdır. Hesaplama, işçinin gerçek çalışma saatlerine ve ücretine göre yapılır. Bazı durumlarda fazla çalışma yerine "serbest zaman" (izin) kullanımı da söz konusu olabilir.
Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?
Fazla mesainin ispatı davanın kritik noktasıdır. İşe yarayan deliller: işyeri giriş-çıkış kayıtları, puantaj (mesai) kayıtları, tanık beyanları, iş yazışmaları ve bazı hallerde işçinin tuttuğu düzenli kayıtlar. İşveren kayıt tutmuşsa bu kayıtlar esas alınır; tutmamışsa tanık ve diğer deliller devreye girer.
Sık Sorulan Sorular
Maaşa fazla mesai dahildir dediler, doğru mu?
Sözleşmede fazla çalışmanın ücrete dahil olduğu kararlaştırılabilir, ancak bunun bir sınırı vardır (yılda belirli bir saate kadar). Bu sınırı aşan fazla çalışmalar için ayrıca ücret ödenmesi gerekir. Yani "maaşa dahil" ifadesi sınırsız fazla mesai anlamına gelmez.
İmzaladığım bordroda fazla mesai görünüyor ama almadım, ne olur?
Bordroda tahakkuk ettirilmiş ama ödenmemiş fazla mesai varsa, ödenmeyen kısmı talep edebilirsiniz. Bordronun imzalanmış olması ödemenin yapıldığı anlamına gelmez; ödeme banka kayıtlarıyla incelenir.
Fazla mesai ücretinde zamanaşımı var mı?
Evet. Fazla mesai ücreti, diğer işçilik alacakları gibi belirli bir zamanaşımına tabidir; geçmişe dönük olarak sınırlı bir süre için talep edilebilir. Bu yüzden geç kalmamak önemlidir.
Fazla mesaiyi kabul etmek zorunda mıyım?
Kural olarak fazla çalışma için işçinin onayı gerekir. Ancak iş sözleşmesi veya işin niteliği bu onayı kapsayabilir. Onaysız ve sürekli dayatılan fazla çalışma, işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturabilir.
Ödenmeyen fazla mesai alacağınız için arayın.