İşten çıkarılma (fesih), iş sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmesidir; hukuki sonuçları, feshin "haklı" mı "geçerli" mi yoksa "haksız/geçersiz" mi olduğuna göre değişir. Feshin niteliği, işçinin hangi haklara (kıdem, ihbar, işe iade) sahip olacağını doğrudan belirler. Bu yüzden bir işten çıkarmanın hukuki nitelendirmesi, tüm sürecin başlangıç noktasıdır.
Haklı Fesih, Geçerli Fesih, Haksız Fesih
Haklı fesih: Kanunda sayılan ağır nedenlerle (örneğin işçinin güveni kötüye kullanması) yapılan, derhal sonuç doğuran fesihtir. İşveren haklı nedenle feshederse, bazı hallerde kıdem tazminatı ödemeyebilir.
Geçerli fesih: İşçinin yetersizliği, davranışları veya işletme gereklerine dayanan, ancak haklı fesih ağırlığında olmayan fesihtir. Bu halde kıdem ve ihbar tazminatı kural olarak ödenir.
Haksız/geçersiz fesih: Geçerli bir nedene dayanmayan fesihtir. İş güvencesi kapsamındaki işçi, bu feshe karşı işe iade davası açabilir. İşe iade davası →
İşçinin Haklı Nedenle Feshi
Fesih hakkı yalnızca işverene ait değildir. Ücretin ödenmemesi, sigortasız çalıştırılma, mobbing veya iş sağlığının tehlikeye atılması gibi durumlarda işçi de iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda işçi, istifa etmiş sayılmaz ve kıdem tazminatına hak kazanabilir. Kıdem tazminatı →
Sık Sorulan Sorular
İşveren sebep göstermeden çıkarabilir mi?
İş güvencesi kapsamındaki işçiler için işverenin geçerli bir neden göstermesi gerekir. Neden gösterilmez veya gösterilen neden geçersizse, işçi işe iade davası açabilir. Kapsam dışındaki işçiler için ise tazminat hakları gündeme gelir.
Tazminatımı alırken ibra (feragat) belgesi imzalatıyorlar, imzalamalı mıyım?
İbra belgeleri, gerçekten ödenen tutarları kapsamalıdır. Ödenmeyen alacakları da kapsayacak şekilde imzalatılan ibralar, her zaman geçerli sayılmaz. İmzalamadan önce içeriğini bir avukata kontrol ettirmeniz yerinde olur.
Performans düşüklüğü gerekçesiyle çıkarıldım, haklı mı?
Performans düşüklüğü, belirli koşullarda geçerli fesih nedeni olabilir; ancak işverenin bunu somut ve tutarlı biçimde ortaya koyması gerekir. Soyut veya belgesiz performans gerekçeleri geçersiz sayılabilir.
İşten çıkarıldıktan sonra ne kadar sürem var?
İşe iade için başvuru süresi kısadır ve fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işler. Diğer tazminat alacakları için de zamanaşımı süreleri vardır. Hak kaybı yaşamamak için vakit kaybetmeden danışmanız önemlidir.
İşten çıkarılma sürecinizde haklarınızı öğrenmek için arayın.