Ayıp, bir malın veya hizmetin, taraflarca kararlaştırılan veya makul olarak beklenen nitelikleri taşımamasıdır. Aldığınız bir ürün beyan edilen özelliklere sahip değilse, kullanım amacına uygun değilse veya beklenen faydayı sağlamıyorsa, bu durum ayıp oluşturur. Kanun, ayıplı mal veya hizmetle karşılaşan tüketiciye, satıcıya karşı kullanabileceği birden fazla hak tanır; hangisini seçeceği tüketicinin kendisine aittir.
Ayıp Karşısında Sahip Olduğunuz Haklar
Ayıplı bir mal veya hizmet karşısında tüketici şu haklardan birini seçebilir: ücretsiz onarım isteme, malın ayıpsız misliyle değiştirilmesini isteme, bedelde indirim talep etme, veya sözleşmeden dönerek ödediği bedelin tamamının iadesini isteme. Bu seçimlik haklardan hangisinin kullanılacağına tüketici karar verir; satıcı, tüketiciyi belirli bir seçeneğe zorlayamaz (imkânsızlık gibi istisnai haller hariç).
Ayıp Ne Zaman ve Nasıl Bildirilir?
Ayıp fark edildiğinde, makul bir süre içinde satıcıya bildirilmelidir. Bildirim; yazılı, ispatlanabilir bir şekilde (satıcının kayıtlı iletişim bilgileri üzerinden, mümkünse yazılı olarak) yapılmalıdır. Ayıbın türüne göre (açık/gizli ayıp) bildirim ve sorumluluk süreleri farklılık gösterebilir. Bildirimin zamanında ve doğru yapılması, haklarınızı korumanız için önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Satıcı sadece tamir teklif ediyor, ben iade istiyorum, hakkım var mı?
Seçimlik haklar arasından hangisini kullanacağınıza kural olarak siz karar verirsiniz; satıcı sizi tek bir seçeneğe (örneğin sadece tamire) zorlayamaz. Ancak seçtiğiniz hak (örneğin değişim), objektif olarak imkânsızsa, diğer haklara yönelmeniz gerekebilir.
Faturayı kaybettim, hak talep edebilir miyim?
Fatura önemli bir delildir ama tek delil değildir. Banka ekstresi, sipariş onayı, kargo takip bilgisi gibi belgeler de satın alımı ispatlayabilir. Ürünle ilgili tüm belgeleri (kutusu, garanti belgesi dahil) saklamanız önerilir.
İkinci el üründe ayıp hakları var mı?
Evet, ikinci el satışlarda da ayıp hükümleri uygulanabilir; ancak ürünün "ikinci el" olarak satıldığı ve buna göre bir durumunun bulunabileceği hususu değerlendirmede dikkate alınır. Satıcının ticari faaliyet olarak satış yapıp yapmadığı da önemlidir.
Garanti süresi bitti, ayıp hakkım kalmadı mı?
Garanti süresi ile kanuni ayıp sorumluluğu süresi farklı kavramlardır. Garanti süresi dolmuş olsa bile, ayıbın niteliğine göre (özellikle gizli/örtülü ayıplarda) kanuni haklarınız devam edebilir. Bu, ayıbın ortaya çıkış zamanına ve türüne bağlıdır.
Ayıplı ürün veya hizmet sorununuz için arayın.